Baran

Baran

Baran

Barana, podobnie jak byka, uważały starożytne ludy za symbol płodności. Także konstelację Barana, która pojawia się na niebie na początku wiosny, łączono z rozwojem życia najbujniejszym właśnie o tej porze roku. W pismach Starego Testamentu baran, jako przewodnik stada i z racji potężnej siły uderzenia swych rogów, jest symbolem książąt (Lm 1,6-Wlg), a w widzeniu proroka Daniela - symbolem króla Medów i Persów (Dn 8,3-7.20). Przede wszystkim jest jednak najważniejszym zwierzęciem ofiarnym - barankiem wielkanocnym musiało być przecież jednoroczne jagnię, samczyk. Sam Jezus nie odnosił do siebie symbolu baranka. Raczej nazywał siebie   " dobrym pasterzem, prawdziwym krzewem winnym, drogą, światłością świata" itp.,nigdy jednak nie powiedział o sobie: Ja jestem prawdziwym barankiem !".Szczególnie wyraziście ukazuje się ta eucharystyczna symbolika w greckiej liturgii mszalnej. Przeznaczony dla celebransa środkowy kawałek (sphragis, tj.pieczęć) wielkiego chleba ofiarnego (prosphora) nazywa się - baranek. Gdy celebrans wycina go z pozostałej części chleba, wypowiada słowa proroka Izajasza (53,7), a przy piątym, w formie krzyża, nacięciu dodaje:" Ofiarowany jest Baranek Boży, który gładzi grzechy świata,za życie świata i za zbawienie. W sztuce symbolicznej zarówno Chrystus, jak i członki Jego Mistycznego Ciała przedstawia się pod postacią baranka.Na niedużym fresku w katakumbie Św.Domitylii wyraża się tę myśl następująco: "Chrystus jest barankiem i zarazem pasterzem".Skaczący baranek spogląda na naczynie z mlekiem,które jest kompozycyjnie połączone z laską pasterską.W wesołym skakaniu baranka wyraża się radość z ofiarowania świętego daru.Nieliczne wizerunki Baranka Bożego pochodzące z czasów wczesnochrześcijańskich należą do epigrafiki.Baranek jest przedstawiony jako ofiara, dlatego nigdy w pozycji stojącej.Od  czasów zwycięstwa Konstantyna nad pogaństwem Baranek Boży jest przedstawiany najczęściej w pozycji stojącej. Rzeżby pochodzące z tego okresu -  na sarkofagach,ołtarzach itd - łączę ideę ofiary i ideą triumfu.W średniowieczu gdy szerzej rozwinął się kult eucharystyczny,stojącego Baranka zaczęto przedstawiać z raną z boku,z której krew strumieniem spływa do kielicha.W epoce romańskiej postać Chrystusa-Baranka chętnie umieszczano w tymponach potralów, w póżnym średniowieczu - na zwornikach sklepień, na hostiach, pastorałach biskupich i wyrobach rzemiosła artystycznego.Baranka Bożego prawie zawsze przedstawia się z głową zwróconą do tyłu,niekiedy także z rogami.Rogi te mają zapewne wskazywać na baranka,którego Abraham złożył w ofierze zamiast Izaaka, a także na Baranka apokaliptycznego mającego "siedem rogów" (Ap 5,6).Głowę zwróconą do tyłu "można zaś z pewnością interpretować w sensiekosmicznej reminiscencji" jako symbol powrotu do nowego życia, które zaczyna się rozwijać na wiosnę, właśnie wtedy, gdy słońce znajduje się w znaku Barana.